مؤلف : در اين معانى روايات ديگرى در جوامع حديث ضبط شده و چون بحث واقع در پيرامون جزيه و ماليات و غير آن دو مربوط به فقه است لذا متعرض آن نمىشويم . و در الدر المنثور است كه ابن عساكر از ابى امامه از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمود : قتال دو مورد است : يكى قتال با مشركين تا آنكه ايمان بياورند ، و يا زير بار ذلت و دادن جزيه بروند ، و ديگرى قتال با ياغيان است تا زمانى كه اطاعت خدا را گردن نهند ، پس وقتى كه حاضر شدند خدا را اطاعت كنند آن وقت با آنان به عدالت رفتار مىشود « 1 » . و نيز در همان كتاب است كه ابن ابى شيبه و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابو الشيخ و بيهقى در سنن خود همگى از مجاهد روايت كرده‌اند كه در تفسير جمله * ( « قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّه . . . » ) * ، گفته است : اين آيه وقتى نازل شد كه رسول خدا ( ص ) و يارانش مامور شده بودند به جنگ تبوك بروند « 2 » . مؤلف : در سابق در تفسير آيه مباهله گذشت كه رسول خدا ( ص ) بر مسيحيان نجران جزيه مقرر فرمود ، و اين مطلب بطورى كه از روايات معتبرتر استفاده مىشود در سال ششم از هجرت اتفاق افتاد كه جنگ تبوك سالها بعد از آن رخ داد ، و همچنين نامه هايى كه آن جناب به امپراطور روم و پادشاه مصر و ايران كه همه اهل كتاب بودند نوشت در همين سال بود ( پس روايت بالا به نظر درست نمىرسد ) . و نيز از ابن ابى شيبه از زهرى آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) از مجوسيان هجر و يهوديان و نصاراى يمن جزيه گرفت ، و جزيه آنان از هر بالغى يك دينار بود « 3 » و نيز در همان كتاب آمده كه مالك و شافعى و ابو عبيد در كتاب اموال و ابن ابى شيبه از جعفر از پدرش روايت كرده‌اند كه گفت : عمر با مردم در باره جزيه گرفتن از مجوس مشورت كرد ، عبد الرحمن بن عوف گفت : من از رسول خدا ( ص ) شنيدم كه مىفرمود : با مجوسيان معامله اهل كتاب كنيد « 4 » . و نيز در همان كتاب است كه عبد الرزاق در كتاب مصنف از على بن ابى طالب روايت كرده كه شخصى از او پرسيد جزيه گرفتن از مجوس چطور است ؟ فرمود : به خدا سوگند امروز در روى زمين احدى نيست كه در اين باره از من داناتر باشد ، مجوسيان اهل كتابى بودند كه در

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 228 ( 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 228 ( 3 ) الدر المنثور ج 3 ص 228 ( 4 ) الدر المنثور ج 3 ص 229